Ons Statenlid Inez Flameling is deskundige op dit gebied en heeft in de afgelopen jaren veel informatie verzameld over dit onderwerp en onderhoudt contacten met deskundigen en diverse organisaties.
In haar betoog hieronder kunt u onze visie en onze vragen lezen.
Bijdrage Voorwaardenpakket Kerncentrales 2.0
Voorzitter,
In Nederland vertrouwen we er graag op dat besluiten over grote projecten zorgvuldig worden genomen. Dat het Rijk provincies tijdig, volledig en eerlijk informeert. En dat we als medeoverheden op basis van gelijke informatie kunnen meebeslissen over onze toekomst.
Maar als we eerlijk zijn, weten we dat dat niet altijd zo werkt.
We hebben in Nederland meerdere pijnlijke voorbeelden gezien waarin het Rijk richting regio’s niet volledig transparant was. In Groningen rond de gaswinning werden risico’s jarenlang onderschat en werd informatie over veiligheid en schade niet volledig gedeeld. Bij Lelystad Airport kreeg de provincie verkeerde informatie van het Rijk over vliegroutes en geluid. Bij de gaswinning in de Waddenzee kregen de provincies onvolledige informatie over de natuurimpact. En bij de marinierskazerne bleek dat de staatssecretaris al geruime tijd naar een alternatieve locatie zocht, terwijl we hier in Zeeland al bezig waren met de voorbereidingen.
De les daarvan is helder: als het rijk iets kwijt moet in de regio, is de informatie vaak onvolledig , niet realistisch of te rooskleurig. En dan betalen regio’s uiteindelijk de prijs. In economische schade, in vertraging, of in verlies van vertrouwen.
Die geschiedenis mogen we niet negeren als het gaat over de plannen voor nieuwe kerncentrales in Zeeland.
Want ook hier zien we dat het Rijk grote ambities uitspreekt, maar dat essentiële onzekerheden onderbelicht blijven. De kamerbrieven spreken over bouwtijden van 10 jaar, maar de realiteit laat zien dat het minimaal het dubbele is. En dat is nog zonder het hele voortraject. Over koeltorens lagen al stukken op tafel maar die werden niet actief gedeeld. De geschatte hoeveelheid arbeidsmigranten was eerst 5000 maar ging iedere keer omhoog. En hoe we straks al die mensen moeten gaan huisvesten en heen en weer vervoeren naar de bouwplaats, geen mens die het weet.
Daarom zeggen wij: Zeeland let op uw saeck! Zeeland moet geen toeschouwer zijn van rijksplannen, maar een volwaardige en kritische gesprekspartner. En dat betekent dat we echt harde voorwaarden stellen. En niet iedere keer maar zeggen dat “we er niet over gaan”.
Het voorwaardenpakket zoals het hier voorligt is een aardig startpunt. Wel hebben we nog een aantal voorstellen voor verbetering ingediend.
Om te beginnen. Sommige harde voorwaarden zijn niet SMART geformuleerd. Daarom hebben we twee amendementen ingediend waarbij we aangeven dat we als provincie nog in een volgend stadium ons het recht voorbehouden om te bepalen wat nodig is om aan de voorwaarde te voldoen. Dat gaat om structurele investeringen in water, en een volwaardige landschappelijke buffer, mochten de centrales in Terneuzen komen.
Verder hebben we twee amendementen om onderdelen van het voorwaardenpakket 1.0 die zijn weggevallen terug te plaatsen. De watertemperatuur van de Westerschelde mag niet te veel stijgen, en de kerncentrales en alles eromheen moet binnen de Sloerand blijven.
Verder staat in het voorwaardenpakket dat bij de bouw van eventuele kerncentrales vervoer over water mogelijk moet worden ingezet. Daarvoor is het nodig dat de infrastructuur hierop wordt aangepast. Zonder voldoende kades, overslagpunten en goede aansluitingen blijft vervoer over water een wens op papier. Daarom dienen we het amendement vervoer over water in, zodat ook de nodige investeringen zullen plaatsvinden.
In het voorwaardenpakket wordt nu al sterk ingezet op enkele ontsluitingsroutes, zoals de Midden-Zeelandroute. Deze routes zijn vooral gericht op het noorden. De ontsluiting in zuidelijke richting, richting Vlaanderen en Gent, krijgt weinig aandacht, terwijl daar nu al knelpunten zijn en we nog niet weten wat de locatie gaat worden. We dienen daarom een amendement in om te zorgen dat eerst het totale beeld scherp wordt, zodat later betere en toekomstbestendige keuzes kunnen worden gemaakt voor ontsluitingswegen als Zeeland de locatie wordt voor kerncentrales.
Veiligheid is een van de harde voorwaarden. Maar wat ons betreft is dat geen voorwaarde maar een vanzelfsprekendheid. Toch is het zelfs nu al niet op orde. De bevolking rondom een kerncentrale dient actief en in zijn totaliteit te worden geïnformeerd over noodplannen in het geval van een nucleair incident, inclusief alle niet-nederlandssprekende toeristen en arbeidsmigranten. De Veiligheidsregio heeft al jaren geleden toegezegd hier werk van te maken maar er is nog niets veranderd. Daarom dienen we hiervoor een motie in.
En tot slot. We hechten veel aan de voorwaarde dat er structurele monitoring plaatsvindt van gezondheid, leefbaarheid en ervaren hinder. Maar dat heeft alleen zin als je ook een nulmeting hebt. Daarom dienen we hiervoor een motie in.
Ik wil afsluiten met een oproep aan u allen. Als mens willen we allemaal graag een ander vertrouwen. Maar vergeet de geschiedenis niet waar ik mee begin, blijf scherp en kritisch in de richting van het Rijk en laat u geen knollen voor citroenen verkopen. Want de kerncentrales zijn geen kadootje voor Zeeland maar een hete aardappel die den Haag maar al te graag in onze richting schuift.